Taraqqiyot shiddati tobora ortib, global tahdidlar va transformatsiya jarayoni kuchayib borayotgan bugungi murakkab davrda davlatimiz oldida turgan eng muhim vazifalardan biri yosh avlodni munosib tarbiyalash va yoshlarga oid siyosatni sama...
Taraqqiyot shiddati tobora ortib, global tahdidlar va transformatsiya jarayoni kuchayib borayotgan bugungi murakkab davrda davlatimiz oldida turgan eng muhim vazifalardan biri yosh avlodni munosib tarbiyalash va yoshlarga oid siyosatni samarali yuritish boʻlib qolmoqda. Mamlakatimizda yoshlar taʼlimi, bandligi, ijtimoiy holati, sogʻligʻi bilan bogʻliq muammolarni tizimli asosda yechish, ularning kamol topishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratishga katta eʼtibor qaratilishi zamirida ham ana shu ehtiyoj mazmun-mohiyati mujassam. BMTning Barqaror rivojlanish maqsadlariga koʻra, 2030-yilgacha butun dunyoda yoshlar ulushi yetti foiz oshishi kutilmoqda. Bu yoshlar masalalariga, ularni voyaga yetkazish bilan bogʻliq muammolarga eʼtiborni yanada kuchaytirish zarurligini koʻrsatadi. Davlatimiz rahbari 2017-yildayoq BMT Bosh Assambleyasida yoshlar huquqlari boʻyicha konvensiya qabul qilish tashabbusini ilgari surish orqali davlatlarni yoshlar taqdiri va kelajagi borasida masʼuliyatni oʻz zimmalariga olishga chaqirgandi. Maʼrifatparvar bobomiz Abdulla Avloniy taʼkidlaganidek, “Har bir millatning saodati, davlatning tinchi va rohati yoshlarning yaxshi tarbiyasiga bogʻliqdir”. Yangi Oʻzbekiston oʻgʻil-qizlarining yaxshi tarbiya topishidan yetuk kadr boʻlishiga qadar tizimli ishlar bajarilmoqda. Quvonarlisi, mamlakatimizning yoshlar siyosatiga oid imiji tobora mustahkamlanib, oʻziga xosligi bilan xalqaro hamjamiyat eʼtirofiga sazovor boʻlmoqda. Eng baxtiyor avlod boʻlish saodati Bugun yurtimizda yoshlar soni 18 milliondan ziyod. Mamlakatimiz tarixida hech qachon oʻgʻil-qizlarga bugungidek keng imkoniyat va sharoitlar yaratib berilmagan. Eʼtibor bering: 1991-yildan 2016-yilgacha yoshlarga oid jami 25 ta qonun, farmon, qaror va boshqa meʼyoriy-huquqiy hujjat qabul qilingan boʻlsa, 2016-yildan 2023-yilgacha qabul qilingan meʼyoriy-huquqiy hujjatlar 100 dan ziyodni tashkil etadi. Mamlakatimiz aholisi 2040 yilga borib 50 millionga yetishi prognoz qilinyapti. Bu davrga borib, aholining taxminan 60 foizini yoshlar tashkil etishini inobatga olsak, ularga munosib turmush sharoiti yaratish uchun xavfsiz davlat, samarali boshqaruv, barqaror iqtisodiyot, ijtimoiy kafolatlar zarur ekanini yanada chuqurroq anglaymiz. Bunday kafolatlar yangi tahrirdagi Konstitutsiyamizda mustahkamlab qoʻyildi. Unga koʻra, davlat yoshlarning shaxsiy, siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy, ekologik huquqlari himoya qilinishini taʼminlaydi. Ularning jamiyat va davlat hayotidagi faol ishtirokini ragʻbatlantiradi. Yoshlarning taʼlim olishi, ijtimoiy va tibbiy himoyasi, uy-joyli boʻlishi, ish bilan bandligi uchun shart-sharoit yaratish davlatning konstitutsiyaviy majburiyati sifatida belgilangani esa yoshlar hayotdagi gʻoyat muhim hodisadir. Bugungi yoshlar kechagi yoshlar emas, ularning ongi, dunyoqarashi, orzu-istaklari, talablari oʻzgardi. Ular siyosiy jarayonlarda faol qatnashib, oʻz fikrini dadil aytayotir. Bugungi davlat ham yoshlar muammolarini oʻz holiga tashlab qoʻygan emas. Ular uchun barcha imkoniyat va shart-sharoit yaratishga, dardu tashvishini eshitishga intilmoqda. Xoʻsh, yoshlarga qaratilayotgan eʼtibor qaysi jabhalarda yorqin tasdigʻini topmoqda? Bunga birinchi galda mahalla, maktab, kollej va oliy oʻquv yurtlarida yaqqol guvoh boʻlyapmiz. Jumladan, yoshlarning zamonaviy taʼlim olishini taʼminlash bilan birga, turli toʻgarak, kasb-hunar va til oʻrgatish markazlari, sport obyektlari ochildi. Birgina misol: 2019–2022-yillarda mamlakatimizda 826 ta madaniyat markazi, 10 mingdan ziyod umumtaʼlim maktabida yoshlarni madaniyat va sanʼatga jalb etishga xizmat qiluvchi 41 mingdan ziyod toʻgarak faoliyati yoʻlga qoʻyildi. 149 mingdan ortiq sport toʻgaragi tashkil etilib, ularga 2,7 millionga yaqin oʻgʻil-qiz qamrab olindi. Sport yoʻnalishida tashkil etilgan loyiha va tanlovlarda 6,4 million yosh ishtirok etdi. “Besh tashabbus olimpiadasi” mahallalarda iqtidorli yoshlarni saralash va isteʼdodini namoyon etishiga keng imkoniyat yaratdi. Birgina oʻtgan yilning oʻzida ushbu olimpiadaga 13 milliondan ortiq yigit-qiz qamrab olindi. Imkoniyati cheklangan yoshlarning qiziqishidan kelib chiqib, shaxmat-shashka, stol tennisi, yengil atletika boʻyicha “Besh tashabbus paralimpiadasi” tashkil etildi. Yoshlarning sport bilan shugʻullanish imkoniyatini yanada oshirish maqsadida mahallalarda minifutbol, vorkaut, stritbol sport maydonchasi va majmualari qurilib, foydalanishga topshirildi. Yangi Oʻzbekistonda INSON, uning salohiyati va faolligi islohotlarning asosiy drayveri sifatida tanlangani bejiz emas. Chunki dunyoda toʻrtinchi sanoat inqilobi avj pallasiga koʻtarilayotgan, sunʼiy intellekt inson bilan raqobatga kirishgan bir paytda davlatimiz rahbari taʼkidlaganidek, “...Biz nafaqat mohir paxtakor va bogʻbonlar oʻlkasi, balki yuqori malakali IT mutaxassislar, injener va energetiklar, konchi va metallurglar, fizik va kimyogarlar mamlakati boʻlishimiz kerak”. Shu maqsadda Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari tashkil etildi. Oliy taʼlim muassasalari soni qariyb uch barobar oshirildi va 210 taga yetkazildi. Maktab bitiruvchilarini oliy taʼlim muassasalariga qamrab olish darajasi esa 9 foizdan 38 foizga yetdi. Oliy taʼlim muassasalariga kirish imtihonlarida eng yuqori ball toʻplagan 200 yosh uchun Prezident granti, shuningdek, yurtimizdagi xorijiy oliy oʻquv yurtlari bakalavriat bosqichi talabalari uchun Prezident va davlat stipendiyalari taʼsis etildi. Davlat oliy taʼlim muassasalarining magistratura bosqichida tahsil olayotgan barcha xotin-qizlarning kontrakt toʻlovlari davlat byudjetidan moliyalashtirilmoqda. Toʻlov-kontrakt asosida oʻqiyotgan 130 ming talabaga 1,7 trillion soʻm imtiyozli taʼlim krediti, aʼlo baholarga oʻqiyotgan 3 488 yigit-qizning shartnoma toʻlovi uchun esa 9,88 milliard soʻm mablagʻ ajratildi. Ilm yoʻlini tanlagan iqtidorli yoshlarni qoʻllab-quvvatlash maqsadida doktorantura bosqichi uchun kvota ikki barobar oshirildi. Natijada oʻtgan besh yilda mamlakatimiz boʻyicha 187 xotin-qiz falsafa doktori (PhD)...